Een terrein opmeten is voor ons dagelijkse kost. Maar veel projecten houden niet op aan de oever. Wie baggert, een kaaimuur herstelt, een wachtbekken beheert of een oever heraanlegt, moet ook weten wat er ónder het wateroppervlak zit. Hoe diep is het water, hoeveel slib ligt er, en hoe verloopt de bodem?
Daarvoor zetten we een onbemande meetboot in. Vanaf de oever sturen we de boot over het water, terwijl hij de waterbodem in drie dimensies opmeet. Het resultaat is een nauwkeurige dieptekaart, gekoppeld aan dezelfde officiële stelsels als onze metingen op het droge.
In dit artikel leggen we uit wat een onderwateropmeting is, hoe een meting met een onbemande meetboot verloopt en wanneer je er iets aan hebt.
Wat is een onderwateropmeting?
Net zoals bij een topografische opmeting krijgt elk gemeten punt een positie in X, Y én Z. De ligging drukken we uit in Lambert, de hoogte in TAW (de Belgische hoogtereferentie). Zo kun je de meting van de waterbodem rechtstreeks combineren met plannen van de oever, het GRB of eerdere metingen.
Hoe werkt een meting met een onbemande meetboot?
De meetboot is een klein, onbemand vaartuig dat we met een afstandsbediening vanaf de oever besturen. Een meting bestaat uit drie onderdelen die samenwerken.
- De dieptemeting. Onder de boot hangt een multibeam echolood: een sonar die geluidsgolven naar de bodem stuurt en de weerkaatsing opvangt. Een multibeam meet niet één punt recht onder de boot, maar een brede strook van de bodem tegelijk. Zo ontstaat een dicht en gedetailleerd beeld van de waterbodem.
- De positiebepaling. Op de boot staan twee GNSS-antennes met RTK-correctie (satellietpositionering tot op de centimeter). Daardoor weten we op elk moment exact waar de boot ligt en in welke richting hij vaart, in het coördinatenstelsel dat jouw project vraagt.
- De verwerking. De metingen komen tijdens het varen live binnen op het scherm aan de oever. Achteraf verwerken we de data tot een 3D-dieptekaart of een puntenwolk van de waterbodem.
We varen het water af in vaste raaien, parallelle lijnen die elkaar licht overlappen. Zo meten we de volledige bodem, zonder gaten.
Waarom een onbemande meetboot?
Een klassieke peiling gebeurt met een peilstok vanaf de kant, met een GNSS-stok of prisma in ondiep water, of vanaf een bemande boot. Elk van die methodes heeft zijn grenzen. Met een peilstok of valstok kom je niet ver van de oever, en een bemande boot is voor kleinere waterpartijen vaak te zwaar, te duur of simpelweg niet te water te laten.
Een onbemande meetboot vult die leemte op:
- Veilig. Niemand hoeft het water in of op. We bedienen alles vanaf de oever.
- Inzetbaar waar een grote boot niet kan. De boot heeft een geringe diepgang en is compact genoeg om met een gewone wagen te vervoeren. Ook vijvers, grachten en bekkens zonder aanlegsteiger zijn dus bereikbaar.
- Snel en herhaalbaar. Omdat de opstelling licht is, kunnen we dezelfde zone eenvoudig opnieuw meten. Handig om de evolutie van een waterbodem op te volgen.
- Dicht meetbeeld. Een multibeam levert veel meer meetpunten dan een reeks losse peilingen, en dus een vollediger beeld van de bodem.
Wanneer heb je een onderwateropmeting nodig?
Een onderwateropmeting is nuttig telkens wanneer beslissingen afhangen van wat er onder water ligt. In de praktijk gaat het vaak om situaties zoals deze:
- Baggerwerken voorbereiden en afrekenen. Door de waterbodem vóór en na de werken te meten, berekenen we exact hoeveel slib of grond er verwijderd is. Dat voorkomt discussie over hoeveelheden.
- Aanslibbing opvolgen. Waterlopen, havens en wachtbekkens slibben geleidelijk dicht. Door periodiek te meten, zie je wanneer ingrijpen nodig is.
- Waterbouw en oeverwerken. Voor het ontwerp van een kaaimuur, een steiger, een oeverversterking of een brugpijler heb je een betrouwbare bestaande toestand nodig, ook onder water.
- Beheer van rivieren, kanalen en waterlopen. Dieptemetingen geven inzicht in de bevaarbaarheid, de afvoercapaciteit en de toestand van de bedding.
- Vijvers, meren en bekkens. Bijvoorbeeld om het volume van een buffer- of wachtbekken te bepalen, of om een plas te laten uitdiepen.
Boven én onder water in één opmeting
Het grootste voordeel zit in de koppeling. Een onderwateropmeting staat zelden op zichzelf: er is bijna altijd ook een oever, een kade of een terrein rond het water dat mee in kaart moet.
Omdat we beide in hetzelfde stelsel meten, sluiten de gegevens naadloos op elkaar aan. Een topografische opmeting van de oever, een 3D-scan van een kaaimuur en een dieptemeting van de waterbodem worden zo één samenhangend plan. Je hoeft geen gegevens van verschillende partijen op elkaar af te stemmen, en je hebt één aanspreekpunt voor het geheel.
Wat ontvang je?
Wat je precies nodig hebt, hangt af van het doel van de meting. Afhankelijk van het project leveren we:
- een dieptekaart of hoogtelijnenplan van de waterbodem;
- een 3D-model of puntenwolk van de bodem, ook bruikbaar in je eigen tekensoftware;
- dwarsprofielen op de plaatsen die voor jouw project belangrijk zijn;
- een volumeberekening, bijvoorbeeld van te baggeren slib of van de inhoud van een bekken.
We stemmen de output vooraf met je af, zodat je gegevens krijgt die meteen aansluiten op je volgende stap.
Waar houdt het op?
Een onbemande meetboot is geen oplossing voor alles. In zeer ondiep water, bij sterke begroeiing of bij sterke stroming kan een aanvullende meting met een peilstok of vanaf de oever nodig zijn. Ook zeer grote, open wateren vragen soms een andere aanpak. Bij de voorbereiding bekijken we welke methode, of welke combinatie van methodes, het beste resultaat geeft.
Conclusie
Wat onder water ligt, is vaak het deel van een project waar het minst over geweten is, en waar een fout later het duurst uitvalt. Met een onbemande meetboot brengen we de waterbodem even nauwkeurig in kaart als het terrein erboven, in hetzelfde stelsel en met één aanspreekpunt.
Moet er een waterbodem in kaart gebracht worden voor jouw project? Neem contact met ons op, dan bekijken we samen wat je nodig hebt.